Sultan Abdülmecid; abdest, dayak parası, sinek ve kediler…
Fahri Güven


Sultan Abdülmecid modern bir padişah. Onun döneminde sefahat eğlencelerinin ve israfın ayyuka çıktığı rivayet olunur. Hele oryantalistlerin anlattığı bazı hadiseler var ki, insanı dehşete düşürür. Hadi onlar oryantalist yani “gavur” diyelim; bazı yerli müverrihlerin anlattıkları hadiselerde onları yaya bırakır cinstendir.

Kaynakların sağlam ya da zayıf olması elbette önemli. Fakat gelin görün ki, Sultan Abdülmecid’le ilgili okumalarımda ortaya çıkan manzara pek iç açıcı değil. “Artık bu kadar da olmaz”, dedirtecek cinsten olaylar karşısında yeni kaynak arayışına giriyor, bulduğum kaynaklarda yine sükûtu hayale uğruyorum.

Şu bir vakıa, Osmanlı’ya yönelik eserler şayet Cumhuriyetin ilk yıllarında özellikle de tek-parti döneminde kaleme alınmışsa yeni rejimi allayıp pullamak adına karalama edebiyatı tamamıyla egemen olmuş. Kaynak demeye bin şahid ister. Belki yerli müverrihler, akademisyenler, bundan sonra o döneme ilişkin ciddi eserler ortaya koyarlar da biz de gerçeği öğreniriz.

Sultan Abdülmecid aynı zamanda dört padişahın babası. Otuzdan fazla çocuğundan dördü padişah olmuş. Bunlar sırayla V. Murad, Sultan Abdülhamid, Sultan Reşad ve Sultan Vahidüddin…

Sultan Abdülmecid Tanzimat’ın ilânından sonra tahta çıkmış birisi. İlginç bir kişilik. Açmazları fazla olan bir padişah. Biz açmazlarını bir tarafa koyup onunla ilgili hayli enteresan bazı hususiyetleri ele alalım. Dilerseniz öncelikle abdest almasından başlayalım.

Sultan Mecid’in abdest alırken 17 ibrik su kullanması…

Sultan Abdülmecid mizaç olarak pek titizmiş, temizliğe itinası çok fazlaymış. Her abdest alırken bir cariye ibrikle su döker, bir diğeri leğeni tutar ve padişah abdest almaya başlarmış.

Sultan Mecid abdest sırasında pek çok su harcarmış. Bir ibrik bitince bir başka cariye ibrikle, bir cariye de leğenle hazır beklermiş. Bu şekilde Sultan her abdest alışta on yedi ibrik kullanırmış. Tabii bir o kadar da leğen kullanırmış. Neyse bu kadar ibrik su kullanması bir yana, şayet cariyeler su dökerken dikkatsizlikle Sultan’ın üstüne başına sıçratırlarsa padişahtan iyi bir dayak yerlermiş.

Kısacası Sultan’ın temizlik hassasiyeti uç boyuttaymış…

Padişahın dayak parası…

Saray çalışanlarından Sultan Mecid’in dayağını yememiş pek kimse kalmamış. Kışın dayak aleti büyük ocak maşası imiş.

Sultan Mecid, kendi yaptırdığı ve ikamet ettiği Dolmabahçe Sarayı’nda fazla ateş yakılmasından hoşlanmazmış. Bu yüzden ocak ve mangalda fazla ateş yakılmış ise maşayı eline aldığı gibi yakanın peşine düşer yakaladığı yerde pestile çevirirmiş. Bunun için saray çalışanları yani mabeyinciler ortalıkta maşa bulundurmamaya özen gösterirlermiş.

Sultan Mecid çalışanları pek şiddetli dövmesine karşın aynı zamanda öfkesi geçtikten sonra pişman olur, hatasını tamir cihetine gidermiş. Bu nedenle de her maaş aldıkça 1500 altını bir tarafa ayırır, dövdüğü her kişiyi yanına çağırır, “Haklarını helâl etmelerini” talep ederek onların her birini 50 altınla ödüllendirirmiş.

Saray’da sinek ve kedi avcılığı…

Daha kırkına varmadan bazı zaafiyetleri yüzünden vefat eden Sultan Mecid sinekleri hiç sevmez, onların varlığına tahammül bile edemezmiş. Fakat onların öldürülmesini de istemezmiş. Saraydaki sinekler yakalanır, bahçeye salıverilirmiş.

Ya kediler? Sultan kedilerden de hiç haz etmezmiş. Bunun nedeni de kedilerin padişahın çok sevdiği bülbüllere zarar vermesinden kaynaklanıyormuş. O yüzden Sultan Mecid sarayda tutulan her kedi için beş kuruş verirmiş.

Efendim, merak buyurmayın! Padişah şimdiki satanistler gibi kedileri öldürmezmiş. Rivayete göre satanistler şeytana daha yakın olmak için öldürdükleri kedilerin kanlarını dahi içerlermiş…

Peki, Sultan Mecid kedi başına beş kuruş verip onları toplatınca ne yaparmış? Padişahın emri gereği yakalanan kediler önce büyük kafeslere doldurulurmuş, sonra da İstanbul Beykoz’da bulunan Riva’ya sürgüne gönderilirmiş…

Anlayacağınız şanslı kedilermiş… Riva gibi çok güzel bir yere sürgün edilmek şans değil de nedir ki?

Sultan Mecid’i ağlatan kadın…

Oldu olacak mademki bahsi Sultan Mecid’den açtık, onun bir hususiyetini daha arz edelim.

Osmanlı’da Hürremlerin sayısı hiç de az değildir. Sadece onların fendi Kanunî’yi yenmiş değil! Kadın fendinin yendiği padişahlardan biri de Sultan Mecid’dir. Serefraz adında bir Çerkes kızı Sultan Mecid’in fena hâlde canına okumuş. Güzelliğine pek güzel değilmiş. Lâkin tavır ve davranışlarıyla padişahı mahvedermiş. Aynı zamanda padişahı üzmekten de zevk alırmış. Naz ve ekzantirizmi çok ileri safhadaymış. Öyle zaman olur ki padişahı yaşadığı konağa kabul etmez, onu yalvartırmış…

Koskoca padişah deyip geçmeyin. O koca padişahlar öyle zaman olmuş ki ipin ucunu bazen tümüyle kadınlara kaptırmış. Aslında günümüzde de dizginler tamamen kadınların elindedir de.

Bahis çetrefilli ve tartışmalı bir mecraya girdi. En iyisi biz, bu bahsi burada kapatıp satırlarımıza son verelim.

Süleyman Kâni, “Saray ve Bâb-ı Âli” de saray hatıralarını anlatmaya devam ediyor. Belki fırsat bulursak kaldığımız yerden değil de, sarayla ilgili bir başka mevzuları konu ediniriz. Ya nasip diyelim…